logo
"İş Sağlığı ve Güvenliğinde Alternatif Çözümler"

GIDA SEKTÖRÜNDE VE GIDA İŞİNDE ÇALIŞANLARDA YAPILAN SARILIK TESTLERİ

Hepatit A

 

Halk arasında sarılık ismi ile bilinen bir hastalıktır. Hepatit A, ülkemizde sık görülen, za­man zaman okullarda, toplu yaşanılan yer­lerde salgınlar yapan bir hepatit türüdür. Hepatit A virüsü hasta kişinin dışkısında canlı olarak bulunur. Hepatit A virüsü ile oluşan bulaşıcı sarılıkta, hastanın dışkısın­da, sarılığın ortaya çıkışından 1-2 hafta öncesi ile 1 hafta 10 gün sonrasına kadar hepatit A virüsü bulu­nur, yani hasta kişiler bu dönem içerisinde hastalığı etrafındakilere bulaştırabilir.

İn­sanlara hepatit A sıklıkla hasta kişinin dışkı­sıyla kirlenmiş suların içilmesi ve gıdaların ağızdan alınması ile bulaşır. Hepatit geçi­ren kişide bazen hiç bir bulgu olmayabilir. Hastalık ne kadar küçük yaşta geçirilirse bulguları genellikle o kadar hafif olur, yaş büyüdükçe hastalık daha ağır olarak geçiri­lir.

Genellikle hastalığın ilk belirtileri ateş, yorgunluk, bulantı, kusma ve ishaldir. Bir veya iki hafta sonra karaciğer büyüyebilir ve sanlık görülebilir. Sarılık en kolay şekil­de gözlerin (sklera)  beyaz kısmında fark edilir. Sarı­lık sırasında idrar koyulaşır ve dışkının ren­gi açılır. Sıklıkla hastadaki bulgular kendili­ğinden birkaç hafta içerisinde düzelir. An­cak bazen altı aya kadar uzayan hastalık olabilir ve daha nadiren ilk şikayetleri takip eden 6 ay içerisinde, hastalığın düzelme­sinden sonra daha hafif şekilde şikayetler tekrar ortaya çıkabilir.

Hepatit A’nın tanısı kan testi ile konulur. Özel bir tedavisi yoktur, hastanın genel du­rumunu destekleyecek tedaviler verilir. Hastalıktan korunma, hastalık daha ziyade hasta kişilerin dışkıları ile bulaştığı için, el­lerin sık sık yıkanması, besinlerin iyice yı­kanması ve pişirilmesi, suların  kaynatılması gibi başlıca temizlik önlemlerini içerir. Hij­yen ve sağlık kurallarına uyulması, bulaşma riskini azaltabilir, ancak tamamen engelle­yemez.

Hepatit A özellikle yaş büyüdükçe daha ağır seyreder, ancak sık görüldüğü için top­lum genelinde nadir olmakla birlikte ölüm­lere dahi neden olabilir. Hastalıktan korun­mada en etkili yöntem ise, 2 yaşından son­ra en az 6 ay ara ile iki doz halinde yapılan aşı dır. Güvenilir ve bazı gelişmiş ülkelerde rutin olarak uygulanan hepatit A aşısı ülke­mizde ailelerin isteği doğrultusunda ücreti karşılanarak yapılmaktadır.

 

Hepatit B

Hepatit B virüsünün neden oldu­ğu hepatittir. Bu virüs, esas olarak karaci­ğerde yerleşir, orada çoğalır ve zamanla ka­raciğeri tahrip edecek boyutlara ulaşabilir. İnsandan insana sıklıkla hasta kişinin kan ve diğer vücut sıvılarıyla bulaşır. Bazen enfekte (bulaş) bir hastanın iğnesinin batması ile de bulaşma olabilir.

Virüs alındıktan yaklaşık 6 hafta sonra be­lirtiler görülebilir. 1-2 ay sürebilir, bazen hiç belirti olmayabilir. İştahsızlık, halsizlik, döküntü, eklem ağrısı, sarılık görülebilir.

Virüsün karaciğerde ki seyri bugün için ne­denini tam olarak bilmediğimiz farklılıklar gösterir; virüs karaciğerde çoğalmasını ya­parken hepatit A’ ya benzer (daha hafif) şi­kayetlere neden olabilir veya sadece halsiz­lik olabilir, bu tabloların sonrası tamamen şifa ve ömür boyu sürebilecek bağışıklık (korunma,antikor gelişimi,doğal bağışıklık) olabileceği gibi virüsün karaci­ğere yerleşerek burada kronik ve kalıcı karaciğer hastalığına dönüşümü de olabilir. Kronik hastalıkta bazen sadece hafif hasar ile uzun süre devam edebilirken, bazen de uzun süreç içerisinde karaciğer yetmezliği­ne, siroza ve karaciğer kanserine de dönü­şebilir. Altı aydan uzun süre hepatit B virüs antijenin kanda gösterilmesi kronik hepa­tit olarak adlandırılır. Kronik hepatit B en­feksiyonu karaciğer yetmezliği, siroz ve ka­raciğer kanseri riskini önemli derecede arttırır.

Hepatit B enfeksiyonu damar yoluyla uyuş­turucu kullananlarda, homoseksüellerde, ai­lesinde hepatit B bulunanlar, diyaliz hasta­larında, cinsel eşi hepatit B hastası olanlar­da ve kanama bozukluğu nedeniyle sık sık kan ve kan ürünleri alanlarda diğer in­sanlara göre daha fazla bulunur.

Hepatit B aşı ile önlenebilen bir hastalıktır. Bu nedenle çocukların aşı takviminde rutin olarak yer almaktadır. Anneden geçiş söz konusu olabileceği (annenin daha önce he­patit B için kan testleri yapılmamışsa) için ve bebeklikte alınan hepatit B daha çok si­roz ve kanser riski taşıdığı için doğar doğ­maz hepatit B aşısı yapılmalıdır.

Aşının uy­gulanması üç doz şeklindedir ve İlk dozdan bir ay ve altı ay olmak üzere diğer dozları yapılır. Başta riskli olanlar olmak üzere her­kes hepatit B’ ye karşı aşılanmalıdır. Aile fertlerinden biri taşıyıcı olması durumunda tüm aile fertleri aşılanmalıdır.

Hepatit B ta­şıyıcısı olan biriyle temas sonrası 48 saat içinde koruyucu hepatit B immün serumu yapılmalı ve aşı başlanılmalıdır. Hepatit B virüsünü taşıyan gebe anne doğumda be­beğine virüsü bulaştırabileceğinden, doğu­mu takip eden 12 saat içerisinde de aşıla­maya başlanılmalı ve en kısa sürede hepatit B immün serumu da yapılmalıdır.

Hepatit B’nin kesin bir tedavisi yoktur. Erişkin ve çocuklarda bazı ilaçlar olsa da ba­şarı her zaman elde edilememektedir.

Hepatit C

Hepatit C virüsünün neden oldu­ğu hepatittir. Yaklaşık %80 oranında, ilerle­yerek kalıcı karaciğer hasarına neden olur. Bununla birlikte, enfeksiyon bulunan bir­çok kişide belirti görülmez. Bazılarında ise bu enfeksiyon, siroza, karaciğer yetersizli­ğine ve olası karaciğer kanserine yol açabi­lir. Hepatit C, kanla bulaşan enfeksiyonlar­dan biridir ve karaciğer nakli nedenleri ara­sında birinci sırada yer alır.

Hepatit B’de cinsel yolla bulaşma ön planda iken hepatit C’de ise kan yolu ile bulaşma ön plandadır. Hepatit B’de olduğu gibi enfekte kişi­nin bütün vücut sıvıları ile temas sonucu bulaşabilir. Yani cinsel yolla da bulaşma söz konusudur. Sağlık personeli hepatit B’de olduğu gibi büyük risk altındadır. Uyuşturucu bağımlılarının aynı enjektörü kullanmaları, ayrıca enfekte kişi ile aynı ev­de yaşayan ve bu kişilerin diş fırçasını ve tırnak makasını paylaşan kişilere de nadir olmakla birlikte bulaşma ihtimalinin oldu­ğu bilinmektedir.

Hepatit C belirtileri hafif olarak algılanabi­lir ya da farkında olmadan geçirilebilir. Ge­nel olarak küçük çocuklarda belirtisiz sey­reder. Ancak daha büyük çocuklarda yetiş­kinlerde hafif belirtiler görülebilir. Bu bul­gular; halsizlik, zayıflama, iştahsızlık, idrar renginde koyulaşma, karın ağrısı ve nadi­ren sarılık şeklinde olabilir.

Hepatit B’de olduğu gibi 6 aydan daha faz­la sürede devam eden hepatit C ile oluşan hepatit durumu kronik hepatit C hastalı­ğıdır. Hepatit C’yi önleyecek bir aşı bugün için mevcut değildir. Hepatit C’de kesin et­kili ilaç tedavisi yoktur. Bazı ilaçlar ile başa­rısı sonuçlar alınabilmektedir. İlaç tedavi­sinde, tedavinin hastalığın erken dönemin­de başlanması ile daha başarılı sonuçlar alı­nabilmektedir.

 

HBsAg

Anti-HBs

Anti-HBc

(total)

Anti-HBc

(IgM)

HBeAg

Anti-HBe

Anti-HAV

(total)

Anti-HAV

(IgM)

Anti-HCV

YORUM

             

+

 

Akut Hepatit A

             

-

 

Hepatit E Enfeksiyonu

-

   

-

     

+

-

Akut Hepatit A

+

   

+

     

-

-

Akut Hepatit *

-

   

-

     

-

+

Akut / Kronik Hepatit C

-

   

-

     

-

-

Erken dönem Hepatit C / Hepatit E , CMV, EBV enfeksiyonu

+

 

+

 

+

-

     

Kronik Hepatit B, aktif replike virüs *

+

 

+

 

-

+

     

Kronik Hepatit B, replike olmayan virüs *

+

-

+

-

       

-

Kronik Hepatit B * / **

-

-

-

-

       

+

Kronik Hepatit C ***

-

-

-

         

-

B ve C dışı Hepatit ***

+

-

+

-

       

+

Kronik Hepatit, HBV ve HCV ko-enfeksiyon *

 

+

             

Hepatit B Bağışık

           

+

   

Hepatit A Bağışık

-

-

-

     

+

-

-

İyileşme dönemi / Hepatit A Bağışık

-

-

-

     

+

+

-

Aktif Hepatit A enfeksiyonu

-

-

-

     

-

 

+

İyileşme dönemi /Kronik Hepatit C

+

-

-

     

-

 

-

Erken dönem Hepatit B, asemptomatik

+

-

+

-

   

-

 

-

Hepatit B enfeksiyonu , Kronik/Taşıyıcı

+

-

+

+

   

-

 

-

Akut Hepatit B Enfeksiyonu *

-

+/-

+

-

   

-

 

-

İyileşme dönemi / Hepatit B Bağışık

-

-

+

+

   

-

 

-

Akut Hepatit B ( pencere dönemi)

-

-

-

     

-

 

-

Muhtemel A,B ve C dışı Hepatit

* HDV (delta) ko-enfeksiyonunu düşündürür.

** HBV-DNA testi istenmeli

*** Kalitaif HCV-RNA testi istenmeli

 

 
GIDA SEKTÖRÜNDE VE GIDA İŞİNDE ÇALIŞANLARDA YAPILAN SARILIK TESTLERİ

Haberin Fotoğrafları