logo
"İş Sağlığı ve Güvenliğinde Alternatif Çözümler"

HAZIR GİYİM ÇALIŞANLARININ İŞ KANUNUNDAN KAYNAKLANAN TEMEL HAKLARININ FARKINDALIĞI Mustafa KEBAT, Sibel KALKAN,

ÖZET

HAZIR GİYİM ÇALIŞANLARININ İŞ KANUNUNDAN KAYNAKLANAN TEMEL HAKLARININ FARKINDALIĞI

Hazır giyim üretiminde çalışanlar günümüzde mesleki eğitim almadan çalışmaya başlamaktadır. Bu sebeple kendilerinden beklenen üretim kalite ve sayısına ulaşabilmeleri için kanunen belirlenen çalışma saat sınırların dışına çıkılmaktadır.

Hazır giyim üretiminde çalışanların, iş kanunu kaynaklı temel haklarını ne kadar bildiklerini ve çalıştıkları işler hakkındaki bilgi ve farkındalıklarını araştırmaya çalıştık.

İzmir Atatürk Organize Sanayi Bölgesinde bulunan 5 ayrı fason tekstil atölyesinde 287 kadın, 92 erkek (toplam 379) çalışana hazırladığımız anket sorularını yönelttik.

% 96,5 oranında çalışma şartlarından memnun olmayan, % 56,4’ü ilköğretim ve sadece %41,1’i lise mezunu % 2,5 üniversite mezunu olan bir anket grubu ile çalıştık.

Katılımcıların %100 ünün Mesleki Eğitim ve/veya Mesleki Yeterlilik Belgesi yok. %94 ü İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimini çalıştıkları firmada almış. Katılımcıların tamamı daha önce başka bir işte çalışmışlar. Çalıştıkları işi meslekleri olarak görmüyorlar. Katılımcıların büyük bir kısmı daha iyi koşullar önerilirse farklı bir işte çalışacaklarını belirttiler. Katılımcıların yıllık izin ve fazla mesai ödemesi dışında sosyal hakları hakkında bilgilerinin az olduğunu tespit ettik.

Çalışanların hak ve sorumluluklarını bilmeleri çalışma yaşamında hem bedenen hem de ruhen daha sağlıklı kalmalarını sağlayacaktır. Bu süreçte çalışanların kanuni haklarını koruyabilmeleri yine kanuni haklarını bilmeleri ile mümkün olabilecektir. Haklar ve sorumluluklar işveren çalışan arasında karşılıklı dengeyi sağlayan unsurlardır. Bu dengenin korunabilmesi için de çalışanların yasal hakları konusunda bilgili olmaları sağlanmalıdır. İş Sağlığı ve Güvenliği eğitimleri sırasında kanuni hakları ile ilgili verilen bilgi yeterli değildir. Bu yüzden kanuni hakların önemi Mesleki Eğitim - Mesleki Yeterlilik ve Belgelendirme sistemi tarafından vurgulanmalıdır.

 

Anahtar Sözcükler: İş Kanunu, Sosyal Haklar, Hazır Giyim Çalışanları, Anket

THE AWARENESS OF THE GARMENT INDUSTRY EMPLOYEES ABOUT THE  LABOR LAW  BASED RIGHTS 

Nowadays garment industry employees begin working without vocational training. For this reason, in order to reach the quantity and quality of production expected from them, they have to work  more than the working time limits set by law. We tried to find out  the awareness and knowledge about the labour law based  fundamental rights of the garment industry employees and their  knowledge about the business they do. We  asked our questions to 287 female, 92 male (total 379) employees working in 5 different textile workplace located in Izmir Ataturk organized Industrial Zone.  96.5% were not satisfied about their working conditions, 56,4% , 41,1% and 2,5% were primary, high and university graduates respectively. Non of the participants had vocational education and/or  vocational qualification. 94% took occupational health and safety training in the company they work . All of the participants worked at another job before. They didn't accept the job they do as their occupation.  Most of the participants said that they could change their jobs if  better conditions  had offered.  We determined that the participants’s knowledge about their social rights except the annual leave and overtime payments were very low. Actually having knowledge about their rights and responsibilities in working life would allow the employees  to remain healthy both physically and spiritually. Protecting their legal rights would be possible by having knowledge about the legal rights of the employees themselves. The social rights and responsibilities are the elements that provide the balance between the employer and the employee.  To protect this balance employees must be knowledgeable about their legal rights. The information about the legal rights given during  the occupational healt and safety training is not enough so the importance of legal rights should be emphasized by vocational education-professional competence certification system.

Key Words : Labour Law, Social Rights, Garment İndustry Emloyees, Questionary

 

HAZIR GİYİM ÇALIŞANLARININ İŞ KANUNUNDAN KAYNAKLANAN TEMEL HAKLARININ FARKINDALIĞI

Mustafa KEBAT, Sibel KALKAN,

İzmir Alternatif İş Sağlığı ve Güvenliği Çevre Hizmetleri, Eğitim Danışmanlık Ltd. Şti.

Ege Vizyon Akademi Mesleki Belgelendirme Ltd. Şti.

Giriş: Hazır giyim üretimi insan yoğun düşük teknoloji ile çalışılmaktadır. Her ne kadar makine kullanımı olsa da çalışanların mahareti, deneyimi, mesleki eğitimi birim zamanda üretilen ürün sayısı ve kalitesini doğrudan belirlemektedir. Hazır giyim üretiminde çalışanların günümüzde mesleki eğitim almadan çalışmaya başlaması sebebi ile kendilerinden beklenen üretim kalite ve sayısına ulaşabilmeleri için kanunen belirlenen çalışma saat sınırların dışına çıkılmaktadır.

Amaç: Bu çalışmamızda hazır giyim üretiminde çalışanların, İş Kanunundan kaynaklanan temel haklarını ne kadar bildiklerini ve çalıştıkları işler hakkındaki bilgi ve farkındalıklarının elde edilen düzeyinin sebeplerini araştırmaya çalıştık.

Yöntem: İzmir Atatürk Organize Sanayi Bölgesinde bulunan 5 ayrı fason tekstil atölyesinde 287’si kadın, 92’si erkek 379 çalışana hazırladığımız anket sorularını yönelttik.

Analiz: % 96,5 oranında çalışma şartlarından memnun olmayan, % 56,4’ü ilköğretim ve sadece %41,1’i lise mezunu % 2,5 üniversite mezunu olan, 18 –25 yaş : %30,6, 26 – 35 yaş : %51,4 36 – 45 yaş % 16,1 ve 45 yaş üstü % 1,9 olan, % 21,2’si 1 yıldan az, % 57,2’si 1 – 5 yıldır, %13,9’u 6 – 10 yıldır, % 7,7’si 10 yıldan fazladır aynı işe devam etmekte olan bir anket grubu ile çalıştık.

Sonuç:

Çalışanların %100 ü Mesleki Eğitim ve/veya Mesleki Yeterlilik Belgesi yok. %94 ü İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimini çalıştıkları firmada almış. Günlük maksimum çalışmanın 11 saat olduğunu bilenler % 3,7 , haftalık çalışmanın 45 saat olduğunu % 60,3’ ü biliyor, yıllık toplam fazla mesainin maksimum 270 saat olduğunu bilenler % 0  , gece mesaisinin saat 20.00 – 06.00 saatleri arasında olduğunu bilenler % 0 , işçilere tatil gününden önce 63 üncü maddeye göre belirlenen iş günlerinde çalışmış olmaları koşulu ile yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az yirmi dört saat dinlenme (hafta tatili) verileceğini %40,8 ‘ i biliyor,  gebe çalışanlara doğumdan önce 8 hafta ve doğum sonrası 8 hafta izinli olacağını kadın çalışanların %78 ‘i bilmekte iken erkek çalışanların % 42,3’ü bilmektedir. Fazla mesai ücretinin normal mesainin % 50 fazlası olması gerektiğini % 98,6’sı bilmekte, çalışmaya başladıktan sonra yılını doldurduğunda 14 gün izin hakkı olduğunu % 100 ü bilmekte, mobbing’in anlamını ve haklarını bilenler % 3,9  olduğunu tespit ettik. Çalışanlara hakları konusundaki bilgilerini nereden edindikleri sorusuna resmi yetkililerde % 1,5 , arkadaş çevrem %88,1  , sosyal medyadan % 8,9 , araştırdım % 1,5 cevabı verildi.

Çalıştığı iş için mesleki eğitim gerektiğini düşünenler % 2,9 iken – mesleki yeterlilik ve belgelendirme olması gerektiğini düşünenler %33,5 oldu. Çalıştıkları bu işten önce başka işlerde çalışmış olanlar %100 , Aynı maaşla evinize daha yakın başka bir sektörde başka bir işte çalışır mısınız sorusuna %74,2  oranında evet yanıtı verdi. Maaşı %10 fazlası için daha fazla olan başka bir sektörde başka bir işte çalışır mısınız sorusuna %98,2  oranında evet yanıtı verdi.

Çalışanların devam eden çalışma koşullarında kendilerini direk ilgilendiren konulardan yıllık izin ve fazla mesai paraları konusunu yüksek oranda bilirken, diğer konularda bilgili olanların oranının oldukça düşük olduğunu tespit ettik. Çalışanların hak ve sorumluluklarını bilmeleri çalışma yaşamında hem bedenen hem de ruhen daha sağlıklı kalmalarını sağlayacaktır. Bu süreçte çalışanların kanuni haklarını koruyabilmeleri yine kanuni haklarını bilmeleri ile mümkün olabilecektir. Haklar ve sorumluluklar işveren çalışan arasında karşılıklı dengeyi sağlayan unsurlardır. Bu dengenin korunabilmesi için de çalışanların yasal hakları konusunda bilgili olmaları sağlanmalıdır. Firmalarda verilmiş olan iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri içerisinde kanuni hakları konuları olmasına rağmen yeterli olmadığı, Mesleki Eğitimin – Mesleki yeterlilik ve Belgelendirmenin yapılandırılmasında çalışanların kanuni hak ve sorumlulukları konularının önemle vurgulanması gerektiği sonucuna vardık.

 

Anahtar Sözcükler: İş Kanunu, Sosyal Haklar, Hazır Giyim Çalışanları, Anket

 

 
HAZIR GİYİM ÇALIŞANLARININ İŞ KANUNUNDAN KAYNAKLANAN TEMEL HAKLARININ FARKINDALIĞI Mustafa KEBAT, Sibel KALKAN,