logo
"İş Sağlığı ve Güvenliğinde Alternatif Çözümler"

İŞÇİLERİMİZİN BESLENMESİ

Ülkemizdeki ekonomik koşullar dikkate alındığında isçilerin yeterli ve dengeli beslenmesinin

mümkün olmadığı bilinen bir gerçektir. Asgari ücretli  işçilerin geliri yeterli ve dengeli beslemeye

yetmemektedir. Ev kirası, giyim,okul masrafları gibi harcamalarda olunca bu durumdaki aileler

yeterli ve dengeli beslenme yerine ucuz besinlerle karın doyurma yoluna gitmektedir.

Toplu beslenmenin yapıldığı iş yerleri genellikle büyük kuruluşlar  olduğu için Diyetisyen desteği ile

yeterli ve dengeli beslenme kısmen de olsa sağlandığı görülmektedir.

Sanayileşmis ülkelerde, isyerindeki  isçi sayısı belirli düzeyi asğı zaman beslenme servisinin bulunması

yasal zorunluluktur.

Uluslar arası isçi Örgütü (ILO), endüstri kuruluslarındaki beslenme servislerinin, hekimler ve diyetisyenlerin sorumluluğu altında isletilmesini  zorunlu görmektedir. 

Bu konudaki görevler söyle özetlenmektedir:

1. Endüstri kuruluslarında isçilere verilen yemeğin, enerji ve besin öğeleri  yönünden yeterli ve dengeli olmasında yol göstermek veya planlamayı yapmak,

2. Yemeklerin beslenme ilkelerine, sağlık ve temizlik kurallarına uygun olarak hazırlanmasını, pisirilmesini ve saklanmasını denetlemek,

3. Beslenme ile sağlık arasındaki iliskiler konusunda isçileri aydınlatmak ve gereğinde, isçinin alacağı özel diyeti planlayarak uygulaması için yardımda bulunmak,

4. Sağğa zarar verici kosullar altında çalısanlara verilecek ek besinler konusunda yol göstermek,

5. Satın alınan besinlerin kaliteli olmasında yol göstermek.

 

Toplu yerlerde çalışanlar genellikle yine toplu  beslenme hizmetlerinde yararlanmaktadırlar. Bu  kisilerin çoğu günde en az bir öğün isyerinde yemek

durumundadır. İs yerinde verilen bir öğün yemeğin isçilerin günlük enerji gereksinimlerinin en az yarısını karsılaması gerekir. Tek öğünde standart yemek

tarifelerine göre yapılan 3 kap yemekle bu enerjinin sağlanması güçtür. Bu kadar yüksek enerjinin tek bir öğünde verilmesi belli bir süre sonra

çalısanlarda uyku hali olusturması nedeniyle sakıncalıdır.

İş Kanunu ve ilgili  mevzuatında isçiye yemek verilmesi hususu ile ilgili herhangi bir hüküm bulunmamakta, toplu is sözlesmeleri ile bu durumun halledilmesi

yoluna gidilmektedir. Özel is sözlesmelerinde, belirli enerji düzeyinde yemek verilmesi,  bir öğün yemek karsılığı belirli miktarda para ödenmesi,

 belirli para düzeyinde bir öğün yemek verilmesi gibi ek maddeler görülmektedir. Bu sözleşme şartları işçilerin dengeli beslenmesine katkı sağlamamaktadır.

 

2000 li yılların başlarında Seker fabrikalarında toplu is sözlesmelerine göre is yerinde isçilerin enerji gereksiniminin (4000 kkal) ekmek dahil yarısının (2000

kkal) karsılanması mdde olarak belirlenmiştir Çalısanlara verilen beslenme hizmetlerinde de yemeğin yalnızca kkal  cinsinden enerji değeri ön planda

tutulmakta, bu da diyetteki dengesizliğin artmasına yol açmaktadır.

İsçilere tek bir öğün( genellikle öğle öğünü) veren kurumlarda, bu öğünün isçinin günlük besin gereksinimlerinin yarısını karsılar nitelikte olması

gerekmektedir. İşçinin öğle  yemeğinde sadece enerjinin esas alınması doğru değildir. Günlük gereksinmenin yarısını karsılayacak miktarda enerji içeren

yemek aynı zamanda enerjiye orantılı olarak protein, vitamin ve mineral ihtiyacını da karsıladığı vakit yeterli ve dengeli olmaktadır. Bu durumda, 2000 kalorilik

bir öğle yemeğinde toplam enerjinin %12-15'i proteinlerden (48- 74 gm), %30'u yağlardan (54-66gm) karsılanmalıdır. Aynı zamanda bu yemek 300-350 mg

kalsiyum, 6-7 mg niasin, 0,4- 0,5mg Bl vitamini 0,6-0,7 mg B2 vitamini, 35-40 mg C vitamini, 2000-2500IU A vitamini içermelidir. İsçinin günlük enerji ihtiyacı

ortalama 4000 kalori olduğu sünüldüğünde, is yerinde verilecek yemeğin enerjisinin en az 2000 kalori olması gerekmektedir.

Bu enerji ve besin öğelerini;

1,5 porsiyon etli kurubaklagil yemeği,

1.5 porsiyon pilav veya makarna veya börek,

1 kase yoğurt,

1 porsiyon sebze veya meyve,

4-6 dilim ekmek,

1 porsiyon tatlı yediğinde karsılayabilmektedir.

4000 kalorinin üzerinde enerji  harcanan ağır işlerde çalısanların diyetine, enerji değeri yüksek besinler (örneğin enerji ve protein içeriği yüksek olan tahin-

pekmez, tahin helvası vb.) eklenerek artan   enerji ihtiyacıkarsılanabilir.

Dr Mustafa KEBAT

 
İŞÇİLERİMİZİN BESLENMESİ