logo
"İş Sağlığı ve Güvenliğinde Alternatif Çözümler"

KAYNAKÇILARDA GIRTLAK KANSERİ DR MUSTAFA KEBAT

Değerli kaynakçılar, kaynak işlerinde çalışanlar ve kaynak gazlarına maruz kalanlar,

Aşağıda yer alan bilgilendirme özellikle iş sağlığınız konusunda bilgilendirmeyi amaçlamaktadır.

Kaynak yapımını meslek olarak icra edenlerin çalışma yaşamlarında sürekli maruz kaldıkları arsenik, krom, berilyum, nikel ve kadmiyum gibi ağır metal ve zehirli maddeler süreç içerisinde gırtlak kanseri (ağız içi, yutak, solunum borusu ve yemek borusunda squamoz cell ca) meydana getirir.

GIRTLAK KANSERİ ile ilgili görsel sonucu

Çalışanlar hatta eğitimli kesim tarafından bile sadece akciğer kanseri oluşturacağı sanılan kaynak gazları içerisinde bulunan ağır metal ve zehirli gazların zaman içerisinde sürekli maruz kalınması ile gırtlak kanseri ve idrar yolları kanserinin oluşumuna da sebep olur.

GIRTLAK KANSERİNDE KAYNAK GAZLARI ETKİSİ ile ilgili görsel sonucu

Tozlar: 

Kaynaklı imalatta tozlar, çapı 1 mikrondan büyük olan taneciklerden oluşmaktadır. Metal oksit dumanları ise çapı 1 mikrondan küçük olan taneciklerden oluşmaktadır. Bu tanecikler, uzun sürelerle havada asılı kalabilir ve hava hareketleri ile kaynak yapılan noktadan çeşitli yönlere taşınabilir. Bunlar, temel olarak metal ve diğer oksitlerdir. Oluşan kaynak arkı ile erimiş metal buharları ortam havası ile temas ederek oksitlenir ve yoğunlaşır. 
Kaynaklı imalat atölyelerinde ortam havasına karışan tozlar, genellikle kaynak ağzı açılması, metal malzemelerin taşınması, kesilmesi, kaynak ağzının taşlanması gibi işlemler sonucunda oluşmaktadır. Tozlar genellikle çökerek işyeri tabanı ve kaynak ekipmanları üzerinde birikirken, metal oksit dumanları uzun süre havada asılı kalmakta ve hava devinimleri ile işyeri ortamında çeşitli yerlere dağılabilmektedir. 

GIRTLAK KANSERİ ile ilgili görsel sonucu

Azot oksitler ( NO, NO2 ): Ark kaynağında oluşur. Renksiz, kokusuz, tatsız, durağan gazdır. Sıvı halinde de renksizdir. Su ve alkolde çözünür. Kaynak anında oluşan partiküllerin çoğu 0,5 mikron dan küçüktür. Bu nedenle, partiküller akciğerlere kadar ulaşabilir ve bazı kronik solunum hastalıklarına yol açabilirler. Çalışma ortamı havasında azot dioksit konsantrasyonun 15 ppm.in üzerine çıkması gözlerde sulanma ve tahrişlere neden olur. Yüksek konsantrasyonlarda etkilenme akut bronşit ile akciğerlerde ödeme neden olur. Azot oksitlerin oluşturduğu yaşamsal etkiler çoğu kez geri dönüşsüzdür. Zehirlenme belirtileri etkilenmeden sonraki üç ile otuz saat arasında görülebilir. Akut olarak, gözde ve solunum yollarında irritasyon (tahriş), bronkopnömoni, akciğer ödemi, kusma, ishal ve siyanoz görülür. Kronik dönemde (çok uzun süreli çalışmalarda) ise, kronik konjontivit, anfizem, diş ve ciltte sarı renk ve dişlerde çürüme görülür. MAK1 değer: 5 ppm. -TWA2: 3 ppm. 

Azot oksitler ( NO, NO2 ): ile ilgili görsel sonucu

1 MAK (Müsaade edilen Azami-en yüksek- Konsantrasyon miktarı): Günde 8 saat içerisinde solunan havada (ortam havasında) izin verilen en yüksek miktarlar (konsantrayon) dır. (ppm arts per million veya mm/m3) Bu değerlerin altına inildikçe etkilenme de azalr. Ancak, bu değerler tehlike ile tehlikesizlik arasında kesin sınır olarak alınmamalıdır. 
2 TWA (Time Weighted Aweragw): Günlük 8 saat, haftalık 40 saatlik bir çalışma dönemi için çalışanlar üzerinde hiçbir olumsuz etki yaratmayacağı kabul edilen en yüksek konsantrasyondur. 

Asetilen, ( C2 H2 ): Bu gaz, oksijen-yakıt gaz kaynağında ve alevle kesme işlemlerinde en çok kullanılan yanıcı gazlardan birisidir. Asetilen alevinin ısısı, kullanılan Oksijen miktarına bağlıdır. Hava-Asetilen karışımının alev sıcaklığı 2200 oC civarındadır. Kimyasal kalitede saf asetilen, kokusuz, renksizdir ancak piyasada satılan asetilen karpitten dolayı sarımsağa benzer kokar. Yanıcı ve boğucudur. Hava ile parlak, yoğun ve isli bir alevle yanar. Hava ya da oksijen ile karışan veya karışmadan asetilen gazı ısıtıldığı zaman patlar. Asetilen gazı 1.5 barın üzerinde bir basınçla sıkıştırıldığı zaman kolaylıkla patlar. Bakır, gümüş, civa ile patlayıcı karışımlar yapar. Asetilen, hava içinde %2.5-81 oranında kullanıldığı zaman yanıcı ve patlayıcıdır. Ayrıca düşük enerjili kıvılcımlar (örneğin statik elektrik) dahi patlamaya neden olabilir. Asetilen zehirleyici değildir, ancak kaçaklar havadaki oksijen seviyesini %19.5'ın altına indirirse bilinç kaybı ve hatta ölüme kadar gidebilen sonuçlar yaratır. 
MAK değer: 10 ppm veya 15 mg/m3 

Asetilen, ( C2 H2 ): ile ilgili görsel sonucu

Karbondioksit ( CO2 ): Gaz kaynağında oksitleyici gaz olarak kullanılır. Suda çözünen, katı, sıvı, ve gaz halinde bulunur. Gaz halinde iken renksiz, kokusuz ve boğucudur. Solunum yoluyla etki eder. Havalandırma veya emici tesisatı bulunmayan kapalı ortamlarda yapılan kaynak işleminde bu gazın oranı, % 10’a çıkması halinde kandaki hemoglobin ile birleşerek kanın oksijen taşımasını önler. Bu taktirde, solunum güçlüğüne (dispne), baygınlığa ve daha yüksek konsantrasyonunda ölüme neden olabilir. 
MAK değer: 5000 ppm. -TWA: 25 ppm. 

Karbondioksit ( CO2 ) MOLEKÜL ile ilgili görsel sonucu

Karbonmonoksit ( CO ): Renksiz,kokusuz boğucu bir gazdır. Uygun ve yeterli havalandırma sisteminin olmadığı kapalı yerlerde yapılan kaynak işlemlerinde CO miktarı yüksek değerlere erişir. Karbonmonoksit, hemoglobin ile birleşerek kanın oksijen taşımasını engeller. Yorgunluk,baş ağrısı, çarpıntı ve bayılma gibi belirtiler görülür. 
MAK değer: 500 ppm. -TWA: 25 ppm. 

Karbonmonoksit ( CO )MOLEKÜL ile ilgili görsel sonucu

Etil Bromür ( C2 H5 Br ): Oksijen kaynağı ile kesim yapım işlerinde oluşur. Renksiz bir gazdır. Hava ile belli bir karışımında patlayıcı bir karışım olabilir. Basit bir boğucu gazdır. Solunum yolu ile etki eder. 
MAK değer: 200 ppm. 

Etil Bromür ( C2 H5 Br ) MOLEKÜL ile ilgili görsel sonucu

Fosgen ( COCl2 ): Elektrik kaynağında, yakınında bulunan klorlu solventlerin buharları arkta fosgene dönüşür. Renksiz, çok uçucu ve kolayca sıvılaşabilen zehirli bir gazdır. Ağız ve boğazda iiritasyon ile yanıklar oluşturur. Akciğer ödemi yapar. MAK değer : 0.1 ppm. -TWA: 0.1 ppm. 

Fosgen ( COCl2 )MOLEKÜL ile ilgili görsel sonucu

Fosfin ( PH3 ): Kendiliğinden parlayabilen, soğuk suda, alkol ve eterde çözünen oldukça toksit bir gazdır. Burun, gözler ve deride irritasyona neden olur. Solunduğunda dispne (solunum güçlüğü), baygınlık, ishal, yorgunluk ve baş ağrısı görülür. 100 ppm. Üzerindeki konsantrasyonlar kan basıncı düşüklüğü, kusma, konvülsiyon, felç ve koma ile kısa bir sürede öldürücü etki yapabilir. Kronik zehirlenmede ise, kansızlık ve psikolojik belirtiler görülür. Bu nedenle, sinir sistemi ve böbrekler üzerinde de etkilidir. 
MAK değeri: 0.3 ppm. -TWA: 0.3 ppm. 

Fosfin ( PH3 ): MOLEKÜL ile ilgili görsel sonucu

Hidrojen ( H2 ): Atomik hidrojen kaynağında ve bazı koruyucu gaz kaynağında kullanılır. Hidrojen, suda; alkolde ve eterde çözünen, çabuk yanan renksiz bir gazdır. Isı ve elektrik iletkenidir. Sıvı hale getirilmesi çok güçtür. Solunum yolu ile etki eder. Basit boğucudur. Havadan hafif olduğu için boğucu etkisi döşeme seviyesinde daha azdır. öteki gazlara oranla, gözenekli duvarlardan, hattâ akkor durumuna gelecek derecede ısıtılmış demir gibi bazı maddelerin içinden bile, daha hızlı geçebilir. 
(MAK değeri, bilinmiyor) 

Hidrojen ( H2 ):MOLEKÜL ile ilgili görsel sonucu

Propan ( C3H8 ): Butan ile karışık şekilde oksijen kaynağında yakıcı olarak kullanılır. Havadan ağır, doğal gaz kokusunda, renksiz ve parlayıcı bir gazdır. Yüksek konsantrasyonda pupilla ve inaktivite yapar. 
MAK değer: Türkiye’de yok, TWA: 1400 mg/m3 

Propan ( C3H8 ):MOLEKÜL ile ilgili görsel sonucu

Argon ( Ar): Gazaltı kaynağında koruyucu gaz olarak kullanılır. Sıvı metallerde çözünmeyen ve havadan ağır bir soy (asal) gazdır. Argon ark gazı; argon, karbondioksit ve oksijen gazlarının karışımlarından meydana gelmektedir. Bu gazların ayrı ayrı veya karışım halinde vücuda fiziksel olarak olumsuz etki yapma ihtimalleri yoktur. Ancak, kaynak sırasında ark ışının etkisi ile açığa çıkan radyasyon fiziksel etki yapabilir. Bir çok kaynak yöntemi kaynak sırasında belli miktarlarda radyasyon üretirler. Bu radyasyon, ark veya alev tarafından açığa çıkan elektromanyetik enerjidir. Operatörler ancak hafif olan radyasyonu göz ile görebilirler. Kaynak veya kesme işi ile uğraşan operatörün uygun kıyafet giymemesi, kaynak maskesi ve camı kullanmaması halinde, gözle görülmeyen radyasyonun göz ve vücut ile temas etmesi yanıklara neden olabilir 
(MAK değer: Bilinmiyor) 

Argon ( Ar): MOLEKÜL ile ilgili görsel sonucu

Helyum ( He ): Gazaltı kaynağında koruyucu gaz olarak kullanılır. Yanıcı ve parlayıcı değildir. Renksizdir, Makro ölçüde bile atomik özelliklerini gösterir. Isı iletkenliği çok yüksektir. Tüm elementler arasında en düşük erime ve kaynama sıcaklığına sahiptir. Helyum doğal gaz kaynaklarından elde edilir. Her tür balonun şişirilmesi için en doğal ve emniyetli gazdır. Tamamen asal, havadan hafif, küçük moleküler yapılı ancak yüksek moleküler enerjisi olan, sıvılarda çözünmeyen ve sıvı hali bilinen en soğuk madde olan bir gazdır.
(MAK değer: Bilinmiyor) 

Helyum ( He ) MOLEKÜL ile ilgili görsel sonucu

Metal Dumanları: 
Kaynak işlemi sırasında işlenen metalden çıkan metal dumanının yanı sıra kaplama gibi diğer etkenler de risk oluşturmaktadır. Metal dumanları, özellikle metal humması gibi uzun maruziyet süresi sonrasında ortaya çıkabilen ciddi meslek hastalıklarına sebep olmanın yanında, ağızda metal tadı gibi anlık rahatsızlıklara da sebep olmaktadır. Bunun yanında metalin üzerinde kaplamaların yanması ve oksijenle reaksiyonu da bir çok tehlikeli kimyasal gaz ve dumanın ortaya çıkmasına neden olmaktadır. 

BARYUM ( Ba ): Birçok ülkede baryum için TLV verilmemiştir. Baryum oksit içeren dumanın solunması sonucu solunum yollarında tahrişler görülür. Ayrıca, baş dönmesi, kusma, ishal, karın ağrısı, kalp rahatsızlıkları ve kramplar görülebilir. 
MAK değer: 0,05 mg/M3 

BARYUM ( Ba ):MOLEKÜL ile ilgili görsel sonucu

BERİLYUM, ( Be ): Metalik veya bileşik halindeki (örneğin, berilyum oksit) berilyum oldukça toksit bir maddedir. Çoğunlukla bakır alaşımları içinde bulunan berilyum mesleksel akciğer hastalıklarına neden olabilir. (ACGIH, berilyum ve bileşiklerine A2 Suspected Human Carcinojen listesinde yer almaktadır. 
MAK değer: 0,002 mg/M3 TWA-0.002 mg/m3 

BERİLYUM, ( Be ):MOLEKÜL ile ilgili görsel sonucu

KADMİYUM, ( Cd ): Çok toksik bir maddedir. TWA-0.01 mg/m3. Korozyon koruyucu olarak kadmiyum ile kaplı bir malzemenin kaynak işlemi sırasında kadmiyum ile kaplı bir malzemenin kaynak işlemi sırasında kadmiyum oksit oluşur. Kadmiyum zehirlenmesinin belirtileri; solunum güçlüğü, ağızda kuruluk, öksürük, göğüs ağrısı ve vücut sıcaklığının yükselmesidir. Bu belirtilerin bir kısmı genellikle etkilenmeyi izleyen bir veya birkaç gün içinde görülmezler. Karaciğer ve böbreklerin de kadmiyumdan etkilendiği bilinmektedir. 
MAK değer: 0,02 mg/M3 

KADMİYUM, ( Cd ):MOLEKÜL ile ilgili görsel sonucu

KALSİYUM OKSİT, (CaO ): Kaynak işlemi sırasında oluşan kalsiyum oksit yüksek konsantrasyonlarda mukozada tahrişlere neden olabilir ancak kaynak işlemine bağlı olarak doğrudan bir sağlık etkisi yoktur. 
MAK değer: 5 mg/M3 

KALSİYUM OKSİT, (CaO ):MOLEKÜL ile ilgili görsel sonucu

KROM, ( Cr ): Paslanmaz çelik gibi krom alaşımlı malzemeden yapılan kaynak işlemi sonucunda +3 ve +6 değerlikli krom oluşur ki her iki yapı da mukozalar, solunum yolları ve akciğerler üzerinde tahrişlere neden olurlar. Ayrıca vücut sıcaklığında yükselmeler görülür. +6 değerlikli krom kanser yapma riski yüksek olan bir maddedir. 
MAK değer: 0,1 mg/M3 TWA-0.5 (krom metal ve krom +3 bileşikleri için)

KROM, ( Cr ):MOLEKÜL ile ilgili görsel sonucu

BAKIR ( Cu ): Kaynak işlemi yapılan ana metal ve dolgu metalinde bulunan bakırın kaynak dumanı yoluyla solunması vücut sıcaklığının yükselmesine neden olabilir. 
MAK değer: Bilinmiyor TWA-0.2 mg/m3 

BAKIR ( Cu ):MOLEKÜL ile ilgili görsel sonucu

FLOUR, ( F ): Temel olarak kaynak elektrotlarında kaplama maddesi olarak bulunan flour bileşiklerinin kaynak işlemi sırasında açığa çıkması ve ortam havasına yayılması sonucu solunum yollarında tahrişler ile akut ve kronik etkilenmeler olabilir. Havalandırmanın iyi yapılmadığı kapalı alanlarda ortam havasında bulunan flour konsantrasyonu izin verilen eşik değerinin üzerine çıkabilir. 
MAK değer: 2,5 mg/M3 TWA-2.5 mg/m3 

FLOR MOLEKÜLÜ ile ilgili görsel sonucu

DEMİR, ( Fe ): Kaynak işlemi sırasında oluşan demir oksite uzun süreli etkilenme sonucu kişilerde siderosis adı verilen akciğer meslek hastalığı görülebilir. Röntgen sonuçları silikosiz ile benzer olmasına karşın yaşamsal bir sağlık sorunu olmaz. 
MAK değer: (Demir oksit için) 10 mg/m3 TWA-3.5 mg/m3 

DEMİR  MOLEKÜLÜ ile ilgili görsel sonucu

KURŞUN, ( Pb ): Kurşun genel olarak kaynak dumanı içinde bulunmaz. Ancak, yüzeyi kurşun ile kaplı malzemenin kaynak işleminde ve/veya kurşun içeren yalıtım maddesi ile kaplı elektrotların kullanıldığı işlemlerde metal oksit dumanları içinde kurşun bulunabilir. Kurşun oksit dumanlarının solunması sonucu bağ ağrısı, bayılma, adele ağrısı, kramp, kilo kaybı, iştahsızlık ile yüksek konsantrasyonlarda anemi ve hafıza kaybı görülebilir. 

MAK değer: 0,2 mg/m3 TWA-0.15 mg/m3 

KURŞUN, MOLEKÜLÜ ile ilgili görsel sonucu

MAGNEZYUM, ( Mg ): Çelik alaşımlarında ve elektrotta bulunur. Kaynak dumanı içinde bol miktarda bulunan magnezyum oksit, toksit etkilere sahiptir. Mukoza tahrişleri, baş dönmesi, kas gerilmesi, bayılma ve unutkanlık başlıca zehirlenme belirtileridir. Metal buharı ateşine de neden olan magnezyum oksit sinir sistemi ve solunum yoları üzerinde de etkilidir. 

MAK değer: (Magnezyum oksit için) 15 mg/m3 TWA-10 mg/m3 

MAGNEZYUM MOLEKÜLÜ ile ilgili görsel sonucu

MOLIBDEN, ( Mo ): Molibden içeren metal oksit dumanlarının solunması solunum yollarında tahrişlere neden olur. Eşik değerinin üzerindeki konsantrasyonlarda uzun süreli etkilenmeler karaciğer rahatsızlıklarına neden olabilir. 
MAK değer: TWA-5 mg/m3 

MOLIBDEN MOLEKÜLÜ ile ilgili görsel sonucu

NİKEL BİLEŞİKLERİ, ( Nİ ): Paslanmaz çelik parçaların kaynak işleminde açığa çıkar. Nikel oksit metal buharı ateşine neden olur. Kansorejendir. 
(MAK değer: (Çözünebilen bileşikleri için) 5 mg/m3 TWA-0.1 mg/m3 

ÇİNKO OKSİT, ( ZnO ): Galvanizli parçaların kaynak işleminde çinko oksit oluşur. Çinko oksit metal buharı ateşine neden olur. 
MAK değer: 1 mg/m3 TWA-5 mg/m3 

ÇİNKO OKSİT MOLEKÜLÜ ile ilgili görsel sonucu

Dr Mustafa KEBAT

 
KAYNAKÇILARDA GIRTLAK KANSERİ DR MUSTAFA KEBAT

Haberin Fotoğrafları