logo
"İş Sağlığı ve Güvenliğinde Alternatif Çözümler"

İŞ SAĞLIĞINDA AĞIR METALLER


AĞIR METALLER

Vücutta doğal olarak bulunan bazı metallerin sağlığımıza yararları vardır. Örneğin demir kansızlığı önler,çinko ise 100'den fazla enzim reaksiyonunda yer alır. Metallerin normal olarak vücutta bulunma oranı çok düşüktür. Bu oran yükseldiği takdirde, vücutta toksik etki yapmaya başlarlar.

Ağır metaller, yoğunlukları suyun yoğunluğunun en az 5 katı daha fazla olan metallerdir. Bunlar vücudumuz tarafından işlem göremez ve vücutta birikirler. Ağır metallere örnek vermemiz gerekirse, cıva, nikel, kurşun, arsenik, kadmiyum, alüminyum, platin ve bakır'ı sıralayabilir.

Çalışılan ortama hava,su,yiyecekler,insanlar tarafından üretilen sayısız kimyasal maddeler ve ürünler vasıtasıyla karışan ağır metaller nefes alma,yutma,ciltten emilme yollarıyla vücuda girerler. Eğer ağır metallerin vücuda giriş hızı, vücuda onları dışarı atma hızından düşükse,zaman içinde vücutta birikim yaparlar

Ağır metaller çalışanları sadece işyerinde tehdit etmezler. Bu tehlikeye maruz kalan bazı çalışanlar, doktorlar,ilaç sanayii ,diş ürünleri ve laboratuar çalışanları,kuaförler,boyacılar,metal sanayii,kozmetik ve pil üretiminde çalışanlar ve fotoğrafçılardır.

Ağır metal zehirlenmesinin etkileri:

Yapılan çalışmalar, ağır metallerin zihinsel ve nörolojik fonksiyonları, nörotransmitter üretimi ve kullanımını ile muhtelif hormonal faaliyetleri etkileyerek insan davranışlarını doğrudan etkilediğini ortaya koymuştur. Toksik metallerin çalışmasını etkilediği sistemler, kan ve dolaşım sistemi, toksin atma sistemleri (bağırsaklar, karaciğer, böbrekler, cilt), hormonal sistem, enerji üretim sistemleri, enzimler, mide-bağırsak ,bağışıklık, sinir ve üretim sistemleri ,boşaltım sistemidir.

Ağır metallerin çok az oranlarda dahi solunması çok ciddi sağlık problemlerine neden olmakatadır. Tüm insan ve hayvanların bağışıklık sistemleri ağır metal solunması ile baskılanır. Ağır metaller ayrıca, allerjik reaksiyonlara, genlerin değişime uğramasına, zararlı bakterilerin yanı sıra faydalı bakterilerin de ölümüne ve doku hasarına neden olur.

Ağır metaller kanın asitlik oranını arttırırlar. Vücut bozulan asitlik oranını düzeltebilmek için kemiklerden gereğinden fazla kalsiyum çeker. Bu da zaman içinde osteoporoz'u arttırır.

Alüminyum, arsenik, kadmiyum, cıva ve nikel en çok maruz kalınan ağır metallerdir.

Alüminyum ;

Alındığı kaynaklar: Alüminyum mutfak kapları,alüminyum folyolar,anti-asit ilaçlar,deodorantlar,buffer'lı aspirin,konserve edilmiş asidik yiyecekler,gıda ek ürünleri,rujlar, diyare ve hemoroid ilaçları gibi bazı ilaçlar,işlenmiş peynir, yumuşatılmış su,musluk suyu.

Hedef organlar : Kemikler,beyin,böbrekler ve mide.

Zehirlenme belirtileri : Bunama,gastroenterit,böbrek hasar,karaciğer fonksiyon bozukluğu, iştah kaybi, denge kaybı, adale ağrısı, psikoz, nefes darlığı, bünyede zayıflık. Alüminyum içeren anti-asit ilaçlarını kullananlarda gördüm. Son dönemde yapılan araştırmalar alüminyumun Alzheimer, Parkinson, bunama,hareketlerde koordinasyon kaybı, kelimeleri düzgün telaffuz edememe gibi nörolojik problemlerin oluşumunda çok büyük katkısı olduğunu ortaya koymuştur.

Kadmiyum ;

Alındığı kaynaklar: Hava kirliliği,sanat çalışmaları malzemeleri,sigara dumanı, kadmiyumlu topraklarda yetişen bazı meyve ve sebzeler ile böbrek, karaciğer, tavuk gibi et ürünleri, böcek öldürücüler, karayollarındaki tozlar,nikel-kadmiyum piller, boyalar,fosfatlı gübreler,güç üretimi yapan fabrikalar,madencilik.

Hedef organlar : Beyindeki iştah ve acı merkezleri,beyin,kalp ve damar sistemi,böbrekler,akciğerler

Zehirlenme belirtileri : Kansızlık, kuru ve kepekli cilt,nefes darlığı,yorgunluk,saç dökülmesi,kalp hastalığı, baskılanmış bağışıklık sistemi,yüksek tansiyon,eklem ağrıları, böbrek taşları veya hasarı, karciğer yetmezliği veya hasarı, iştah kaybı, koku alma duygusunda kayıp, akciğer kanseri, sırt ve bacaklarda ağrı, sararmış dişler.

Kurşun ;

Alındığı kaynaklar: Hava kirliliği, döküm demir,porselen veya çelikten yapılmış banyo küvetleri, piller, konserve gıdalar,kimyasal gübreler, kozmetik ürünler, toz, endüstriyel bölgelerde yetişmiş gıdalar,benzin,saç boyaları,kurşunlu cam,boyalar,böcek öldürücüler, lastik oyuncaklar, musluk suyu, sigara dumanı.

Hedef organlar : Kemikler, beyin, kalp, böbrekler, karaciğer, sinir sistemi, pankreas.

Zehirlenme belirtileri : Karın ağrısı, kansızlık, iştahsızlık,anksiyete, kemik ağrısı, beyinde hasar, kafa karışıklığı, konsantre olamama, kabızlık, yorgunluk, baş ağrısı, hazımsızlık, adele koordinasyonun kaybı, çabuk sinirlenme, el titremeleri, adele ağrıları, hamilelerde düşük. Kurşun beyin hücre öldürücü bir maddedir.(Nörotoksin). Çocuklar üzerinde yapılan çalışmalarda yüksek kan kurşun değerleri ile öğrenme problemleri, hiperaktivite sendromları, zeka gerilemesi problemleri arasında bağlantı tespit edilmiştir.

Civa ;

Alındığı kaynaklar: Hava kirliliği,piller,kozmetik ürünler, amalgam dolgular, cıvalı diüretikler, elektrikli aletler,patlayıcılar,böcek ve mantar öldürücüler, floresan lambalar, bazı balıklar, madencilik, boyalar, tarım ileçları, petrol ürünleri, musluk suyu.

Hedef organlar : Beynin iştah ve acı merkezleri,hücre zarları, böbrekler, sinir sistemi.

Zehirlenme belirtileri : Doğuştan ya da çocuklukta ortaya çıkan sinir sistemi ve fiziksel gelişim bozuklukları, kansızlık, iştahsızlık, anksiyete, körlük, kolit, depresyon, dermatitler. Çiğneme ve yutma güçlükleri,baş dönmeleri,duygusal dengesizlikler, yorgunluk, ateş, hallüzinasyonlar, baş ağrısı, duyma kaybı, yüksek tansiyon, uyku problemleri,böbrek hasarı veya fonksiyon bozukluğu,tad ve koku almama problemleri,hafıza kaybı,kas koordinasyonu kaybı, ağızda metalik tad, uyuşma hissi, psikozlar, el titremeleri, görme bozuklukları, vücut zayıflığı, kilo kaybı.

Nikel ;

Alındığı kaynaklar: Aydınlatma gereçleri, elektrik düğmeleri, seramik, kakao, soğuk saç perması, yemek pişirme kapları, kozmetik ürünler, metal paralar, diş malzemeleri, çukulata,hidrojene yağlar, endüstriyel alanların yakınında üretilmiş gıda ürünleri, saç spreyleri, endüstriyel atıklar, süs eşyaları, metal rafinerileri, metal eşyalar,nikel-kadmiyum piller,ortodonti malzemeleri, şampuanlar, musluk suyu, fermuarlar, sigara dumanı.

Hedef organlar : Ciltte temas ettiği bölgeler,ses telleri,akciğerler,burun geçitleri.

Zehirlenme belirtileri : İştahsızlık, mavi renkli dudaklar, kanser, temas dermatiti, diyare,ateş, başağrısı, baş dünmesi, uyku problemleri, bulantı, hızlı kalp atışı, nefes darlığı,kusma. En büyük risk metal işleme fabrikalarının civarında oturanlar için söz konusudur.

Antimon 

Henüz zararları açık bir şekilde tespit edilemese de kalp ritmini bozduğu kanısı yaygındır. 

Arsenik 

Belki de en sık adını duyduğumuz ağır metal arseniktir. İçme sularındaki ciddi artışları insanlar üzerinde daha da büyük tehlikelere yol açıyor. Arseniğin gerçekten ciddi zararları var. Eskiden prensesler tenlerinin beyazlaması için arsenik kullanırlarmış. Doğru arsenik ten beyazlatır ancak bu güzelleştirici özelliğinden değil kan hücrelerimizi patlattığı içindir. Alyuvarlar yani oksijen taşıyan kan hücrelerinin mitokondrileri yoktur. Bu nedenle sadece oksijensiz solunumla enerji üretirler. Buradan elde edecekleri enerji sadece 2 ATPdir. Arsenik vücuttaki reaksiyonlarda fosfat aldatıcısıdır diyebiliriz. Fosfatın bağlanabileceği hemen her şeye bağlanır. Bu sebeple arsenik vücuttaki enerji üretimine ciddi bir kota koyar. Bir süre sonra enerjisiz kalan kırmızı kan hücreleri ise infilak eder. Benzer bir şekilde arsenik oksijenli solunumdan elde edilen enerjiyi de kısıtlamaktadır. Vücut 1 glikozu yakarak elde ettiği enerjiyi nerdeyse 5 glikozu yakarak elde etmeye başlar. Arseniğin kırmızı kan hücrelerini patlatması sonucu vücut fazladan kırmızı kan hücresi yapmaya başlar ve patlayan hücreler nedeniyle de aynı anemideki gibi vücuttaki demir oranı giderek artar. 

Bakır 

Bakır yaşam için gerekli iz elementlerden biridir. Vücutta stres mücadelesinde rol oynayan gerekli elementlerden biridir ancak fazlalığı ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Bu artıştan özellikle karaciğer ve beyin etkilenir. 

Baryum 

Baryum doğada en az bulunan ağır metaller arasındadır. Baryum suda çözünüp balıklar tarafından yüksek miktarda alındığında ve vücutlarında biriktiğinde kasların güçsüzleşmesine, beyin ve karaciğerde hasara ve kalp ritminin bozulmasına yol açar. 

Bizmut 
Bizmut zararı düşük olan bir ağır metaldir. Tatlı su balıklarına etkisi yoktur ancak tuzlu su balıklarında çok yüksek dozlarda belirli bir miktar boşaltımla ilgili sorunlar görülebilir. 

Kalay 

Kalay tehlikeli düzeydeki ağır metallerdendir. Kalayın etkileri kadmiyum ve arseniğin etkilerini çağrıştırmaktadır. Bağışıklık sistemi zayıflaması, karaciğer hasarı, kırmızı kan hücrelerinin sayısının azalması, kromozomal bozukluklar verdiği hasarların başında gelir. Ancak kalayın su yoluyla canlılar arasındaki transferi oldukça azdır. Daha çok besinlerden birikim yapar. 

Krom 

Krom(III)insanların ihtiyaç duyduğu bir iz elementtir. Ancak yüksek orandaki alımı toksik etki gösterdiği gibi Krom (IV) de tamamen zararlıdır ve vücutta kullanılmaz. Kromun verdiği zararların en başında karaciğer sorunları ve bağışıklık sisteminin oldukça zayıflaması gelir. Aynı zamanda genetik anlamda mutasyonlara neden olan ve kanserleşmeye ortam hazırlayan durumları oluşturur. 


Paladyum 

Paladyum çok rastlanan bir element olmasa da bazı bölgelerde ciddi oranda bulunabilmektedir. Paladyumun bütün bileşikleri canlılar için oldukça zararlıdır. Paladyumun başlıca zararları kan yapımını düşürmesi ve karaciğerde kalıcı hasar oluşturmasıdır. 

Platin 

Platin bir soy metaldir ve kolay kolay hiçbir şeyle reaksiyona girmez. Platinin metal olarak bir zararına rastlanmamıştır ancak tuzları oldukça zararlıdır. Başlıca zararları DNA da meydana getirdiği kalıcı değişiklikler ve kanser, sindirim sisteminde meydana getirdiği hasarlar ve etkilere karşı verilen tepkilerde bozukluklar olmasıdır. Aynı zamanda platin tuzları vücutta hali hazırda var olan diğer ağır metallerin toksisitesini artırmaktadır. 

Skandiyum 

Nadiren rastlanan ağır metallerdendir. Vücuttaki birikimi karaciğer yetmezliğine yol açar. 

MADDE VE AĞIR METAL BİRİKİM TESTİNDE NELERE BAKILIR?

  • aliminyum,
  • civa,
  • formaldehit,
  • nikel,
  • bakır,
  • kurşun,
  • paladyum,
  • gümüş,
  • teflon,
  • kadmiyum,
  • Amalgam

 

 
İŞ SAĞLIĞINDA AĞIR METALLER