logo
"İş Sağlığı ve Güvenliğinde Alternatif Çözümler"

İş Sağlığında Toksikolojik Ölçümler

KURŞUN VE BİLEŞİKLERİ
Bu amaçla çeşitli ölçümler yapılmaktadır.
a ) Kan kurşun düzeyi ( µgr / 100 ml ) Numune olarak heparinli kan gereklidir. Ölçümlerde 40 µgr / 100 ml' ye kadar normal, 41 - 49 arası kabul edilebilir değer ve 50 µgr üzeri ise patolojik değer olarak kabul edilmektedir. Ölçüm 2 yöntem ile yapılmaktadır. Bunlardan birisi referans yöntem olan AAS ( Atomik Absorbsiyon Spektrofotometresi ), diğeri ise titrimetrik
( Volumetrik ) yöntemdir.
b ) İdrarda d - ALA ( Delta Amino Levulinik Asit ) 24 saatlik idrar veya spot idrar materyalinde bakılır. İdrar, 2 - 8 ºC' de 1 aya kadar bekletilebilir. ALA 0.60 mg / 100 ml düzeyine kadar negatif, 0.60 - 1.50 arasında orta derecede yüksek, 1.50 - 3.00 arasında yüksek, 3.00 - 6.00 arasında çok yüksek ve 6.00 mg / 100 ml üzerinde ise kritik düzeyde olarak kabul edilmektedir. Ölçümde iki yöntem kullanılmaktadır. Bunlardan birisi Kromatografik - kolorimetrik yöntem, diğeri de spektrofotometrik yöntemdir.
c ) İdrarda Uro - koproporfirin 24 saatlik idrarda bakılır. İdrar, ışıktan uzak yerde bekletilmelidir. Koproporfirin düzeyi normalde 35 - 150 µgr / 24, üroporfirin düzeyi 15 - 50 µgr / 24 saat arasındadır. Ölçüm yöntemi : Kromatografik - spektrofotometrik ve kromatografik - fluorometrik şekildedir.
d ) İdrarda porfirin T : 24 saatlik idrarda bakılır. İdrar, gün ışığından korunmalıdır. Normal değerler erkekte 50 - 200 µgr / 24 saat, kadında 35 - 180 µgr / 24 saat şeklindedir. Ölçüm Yöntemi: Kromatografik - spektrofotometrik ve
kromatografik - fluorometrik şekildedir. Bu ölçüm, kalitatif olarak da yapılabilmektedir. Bu durumda, spot idrardan da kontrol yapılması mümkündür.
e ) Protoporfirin IX ( Eritrositlerde ) : Heparin veya EDTA' lı tam kan ile çalışır. Bu şekilde alınan kan oda sıcaklığında 3 gün, 2 - 8 ºC' de 7 gün stabildir. Normal değerler 60 µgr / 100 ml kan veya 5.3 µgr / gHb üzeridir.
f ) İdrarda Porfobilinojen : Kalitatif yöntemle ölçüm yapılmaktadır. Normalde idrarda negatif sonuç alınmalıdır. Birlikte Kontrol Önerilen Diğer Laboratuvar Testleri : Kurşun ve anorganik bileşikleri toksisitesinin tayininde yukarıda belirtilenlerden başka tam kan sayımı, periferik yayma, tam idrar tetkikinin de bakılması önerilmektedir.

TETRAKLORETİLEN : Tetrakloretilen intoksikasyonu yönünden kontrol için, idrarda TCA ( Triklorasetik asit ) bakılır. Bunun için iş yerinde 8 saatlik çalışma sonrası alınan idrar veya 24 saatlik idrar kullanılır. İdrar 2 - 8 °C' de, 1 ay stabildir. Normalde idrarda TCA 20 mg / lt düzeyinin altındadır. 20 - 40 arası kabul edilebilir, 41 - 100 arası etkilenme, 100 - 200 arası zehirlenme ve 200 mg / lt üzeri tehlikeli zehirlenme olarak kabul edilmektedir. Ölçüm yöntemi : Kolorimetrik kantitatif - spektrofotometrik ölçümdür. Ayrıca TCE de ( idrarda ) bakılabilmektedir. Birlikte Yapılması Önerilen Diğer Laboratuvar Testleri : SGOT, SGPT, GGT, Tam idrar, EKG

HİPPURİK ASİT : İdrarda düzeyi ölçülmektedir. 24 saatlik idrar, 4 - 5 ml. kloroform üzerine toplanmalıdır. 2 - 8 °C' de bir hafta stabildir. Normal değeri 200 - 1600 mg / 24 saat' tir. Ölçüm Yöntemi: Kantitatif kolorimetrik yöntemdir. Hippurik asit düzeyi, toluen ve ksilene maruz kalınan durumlarda yükselmektedir.

FENOL : Benzol ( Benzen ) ve fenoller, naftoller, homologları ve halojenli türevlerinin vücut üzerinde toksik etkilerinin tayini için idrarda fenol ölçümü yapılmaktadır.

METHEMOGLOBİN : Aromatik nitro ve amino bileşikleri ile alifatik hidrokarbonların nitro türevlerinin vücut üzerindeki toksik etkilerinin tayini için, heparin veya EDTA' lı alınan kanda methemoglobin düzeyi ölçülmektedir.

KARBOKSİHEMOGLOBİN : Karbon monoksit zehirlenmelerinde karboksihemoglobin bakılır. Kan, EDTA' lı veya heparinli alınmalıdır.

TCA ( TRİKLORASETİK ASİT ) : Tetrakloretilen intoksikasyonunun kontrolü için TCA ölçümü yapılır. Ölçüm, kantitatif ve spektrofotometriktir.

KOLİNESTERAZ AKTİVİTESİ : Organik fosforlu insektisitlere bağlı toksik etkilerin tayini için, kanda kolinesteraz aktivitesi ölçülmektedir. Ölçüm serum ya da EDTA veya heparinli kan örneğinden yapılmaktadır.

ALA (Delta Amino Levulinik Asit) : Kurşun metabolizması ürünü olarak bakılır. Toksik düzey ölçümü için, spot idrar veya 24 saatlik idrar kullanılır. Ölçüm, kromatografik kolorimetrik, ya da spektrofotometrik yöntemle yapılmaktadır.
BENZEN, Aren veya aromatik hidrokarbonlar olarak adlandırılan organik bileşikler sınıfının en basit üyesi. Renksiz, alevlenebilen, kaynama noktası 80,1 °C, erime noktası 5,5 °C olan bir sıvıdır. Moleküler formülü C6H6' dır. Benzen, endüstriyel bakımdan kıymetli olduğu gibi yapısı bakımından da kimya çalışmalarında önemlidir. Kan hücrelerini öldürme etkisi olduğundan kanser yapan bileşikler arasına girer.
Benzen, endüstride plastik imalinde kullanılan stiren ve fenolun sentezinde başlangıç maddesi olarak, naylon bileşenlerinde, sentetik deterjan imalinde kullanılır. Uçak benzinlerinde, boya yapmaya yarayan anilinin başlangıç maddesi ve böcek öldürücü olarak da benzen kullanılır. Benzen aynı zamanda iyi bir çözücüdür.

Tehlike - Mağruziyet Kaynakları
Benzolden etkilenme, özellikle aşağıdaki işlerde, işyerlerinde, işlemlerde ve bunların benzerlerinde, buralardaki uzun süreli temizleme ve onarım işlerinde görülür:
• Benzol üretimi,
• Benzolle her tür çalışma,
• Benzolün doldurulması, karışıtırılması,
• Çözücü olarak ve ekstrasyon amaçlı kullanılması,
• Temizleyici olarak kullanılması,
• Yapıştırıcılarda çözücü olarak kullanılması,
• Boya, lak, cila, vernik gibi maddelerde çözücü ve inceltici olarak kullanılması,
• Metal parçaların temizliği, aşındırılma ve yağsızlaştırılması,
• Bazı kimyasal işlemler ( kimya endüstrisinde ).

Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri
• Benzol renksiz, özel kokulu, ışığı çok kıran, yanıcı bir sıvıdır. İyi bir çözücüdür, diğer organik çözücülerle her oranda karışabilir. Termik ( 650 °C ' ye kadar ) oksidatif etkilere karşı çok kolaylıkla buharlaşır ( Fomülü : C6H6 , ergime noktası 5,5 °C, kaynama noktası 80,1 °C ).
• Benzol insanda kanserojen etkisi kanıtlanmış maddelerdendir.
Benzol intoksikasyonu için idrarda fenol bakılır. Bu amaçla 8 saatlik çalışma sonrası alınan idrar veya 24 saatlik idrar toplanır. Fazla bekletmeden çalışılması uygundur. Normalde idrarda bulunan, 20 mg / lt altı fenol değerleri normal, 20 üzeri patolojik değer kabul edilmektedir. Fenol tayini kolorimetrik - kantitatif yöntemle spe ktrofotometrik ölçümle yapılmaktadır.
Birlikte İstenilen Testler: Hemogram, formül lökositer, tam idrar tetkiki bakılması da önerilmektedir.
İdrarda fenol : Kritik üst sınır = 25 mg / lt. (sınırın düşürülme eğilimi vardır, hatta tümüyle kaldırılması görüşü tartışılmaktadır).
Kanda benzol : Kritik üst sınır = 5 gama / dl. ( muayene edilecek kan ve idrar en az 3 günlük normal vardiya çalışmasından hemen sonra alınmalıdır ). Kan muayenelerinde ( spesifik olmayan ) sınır değerler:
Eritrosit = 3,5 milyondan az, lökosit 3500' den az, ya da 10.000' den çok, trombosit 150.000' den az ( normalden sapmaları açıklayacak başka neden yoksa, benzol etklenmesinin araştırmasına girişilir ).

İDRARDA HİPPÜRİK ASİT
Amino asitlerden glisin, sistein ve flutamin organizmada yabancı maddelerle birleşerek organizma için zararsız hale getirilirler. Böyle maddelere konjugasyon ajanı denir. Örneğin glisin, benzoik asitle birleşerek hippurik asiti meydana getirir. Hipürik asit idrarla atılır.

MESLEK HASTALIKLARININ TANISINDA KULLANILAN TETKİKLER

Açıklama: Kocaeli Sistem Laboratuarı

TEST

BİYOLOJİK MAT.

ALT SINIR

ÜST SINIR

BİRİM

Açıklama: Kocaeli Sistem Laboratuarı

Fenol

İdrarda

0

20

Mg / L

Açıklama: Kocaeli Sistem Laboratuarı

Hippurik Asit

İdrarda

0

2

Mg / Ml

Açıklama: Kocaeli Sistem Laboratuarı

Triklor Asetik Asit ( TCA )

İdrarda

0

25

Mg / L

Açıklama: Kocaeli Sistem Laboratuarı

Kurşun ( Pb )

Heparinli Tam Kan

0

40

Mgr / Dl

Açıklama: Kocaeli Sistem Laboratuarı

Kurşun ( Pb )

İdrarda

0

13

Mgr / L

Açıklama: Kocaeli Sistem Laboratuarı

Amino Lev. Asit ( ALA )

İdrarda

0

6

Mg / L

Açıklama: Kocaeli Sistem Laboratuarı

Alüminyum ( Al )

Kan Serum

0

30

Ng / Ml

Açıklama: Kocaeli Sistem Laboratuarı

Nikel ( Ni )

Kan Serum

0

%7

mgr

Açıklama: Kocaeli Sistem Laboratuarı

Kadmiyum ( Cd )

Heparinli

0

5

mgr/L

Açıklama: Kocaeli Sistem Laboratuarı

Krom ( Cr )

Kan Serum

0

%10

Mgr

Açıklama: Kocaeli Sistem Laboratuarı

( COHb )

Heparinli Tam Kan

0

20

% Hb

Açıklama: Kocaeli Sistem Laboratuarı

MetHemoglobin ( MetHb )

Heparinli Tam Kan

0

0,250

gr/dl

Açıklama: Kocaeli Sistem Laboratuarı

Siyanür ( CN )

Heparinli Tam Kan

0

Negatif

 

 
İş Sağlığında Toksikolojik Ölçümler